اوردنچر چیست
اوردنچر چیست؟ اوردنچر نوعی پروتز متحرک دندان است که با تکیه بر چند دندان باقیمانده یا پایههای ایمپلنت در دهان ثابت میشود. این روش برای افرادی بهکار میرود که تعدادی از دندانهای خود را از دست دادهاند اما هنوز در بخشی از فک، دندان یا استخوان سالم دارند.
اوردنچر از دو بخش اصلی تشکیل میشود:
- بخش پایه: قسمتی که روی لثه یا پایهها قرار میگیرد و نقش تکیهگاه را دارد.
- دندانهای مصنوعی: دندانهایی که روی پایه سوار میشوند و ظاهر و عملکرد دندان طبیعی را بازسازی میکنند.
این ساختار به دندانپزشک اجازه میدهد تا پروتزی سبک، پایدار و قابل تنظیم بسازد که با فرم دهان هر فرد کاملاً هماهنگ باشد.
تفاوت اوردنچر با دندان مصنوعی معمولی
در ظاهر ممکن است اوردنچر و دندان مصنوعی مشابه به نظر برسند، اما در نحوه ساخت، نصب و کارایی تفاوتهای زیادی دارند. شناخت این تفاوتها به انتخاب گزینه مناسب کمک میکند.
۱. تفاوت از نظر نحوه نصب
- دندان مصنوعی معمولی: فقط روی لثه قرار میگیرد و با چسب یا مکش در جای خود ثابت میشود.
- اوردنچر یا پروتز دندان متجرک: روی چند دندان طبیعی باقیمانده یا روی پایههای ایمپلنت متصل میشود. این اتصال باعث میشود پروتز هنگام جویدن یا صحبت کردن حرکت نکند.
۲. تفاوت از نظر ظاهر و احساس در دهان
- دندان مصنوعی ساده ممکن است حجیمتر باشد و در دهان احساس سنگینی ایجاد کند.
- اوردنچر طراحی ظریفتر و فیت بهتری دارد، بنابراین طبیعیتر دیده میشود و بیمار راحتتر با آن صحبت و غذا میخورد.
۳. تفاوت از نظر طول عمر و هزینه
- عمر مفید دندان مصنوعی ساده معمولاً کمتر است و ممکن است با گذشت زمان نیاز به تنظیم یا تعویض داشته باشد.
- اوردنچر دوام بالاتری دارد، بهویژه اگر روی ایمپلنت نصب شود. در عوض هزینه اولیه آن بیشتر است، چون نیاز به پایه یا ایمپلنت دارد.
انواع اوردنچر دندان
اوردنچرها بر اساس:
- نحوه اتصال
- نوع تکیهگاه به چند نوع تقسیم میشوند.
مهمترین آنها عبارتاند از:
| انواع اوردنچر دندان |
|---|
| نوع اوردنچر | توضیح کوتاه | ویژگیهای کلیدی |
|---|
| اوردنچر بر پایه ایمپلنت | پروتز روی چند ایمپلنت کاشته شده در فک متصل میشود | ثبات بالا، حفظ استخوان، احساس طبیعیتر |
| اوردنچر متکی بر دندان | از دندانهای طبیعی باقیمانده بهعنوان پایه استفاده میشود | هزینه کمتر، حفظ ریشهها، نیاز به مراقبت دقیق |
| اوردنچر کامل متحرک | بدون پایه دندان یا ایمپلنت، روی لثه قرار میگیرد | کمهزینه، نصب سریع، احتمال حرکت بیشتر |
| اوردنچر ترکیبی | ترکیبی از ایمپلنت و دندان طبیعی برای حمایت پروتز | ثبات بالا، حفظ استخوان بهتر، طراحی سفارشی، هزینه و مراحل درمان کمی بیشتر |
۱. اوردنچر بر پایه ایمپلنت
- در این نوع، پایهی اوردنچر روی چند ایمپلنت دندانی که در استخوان فک کاشته شدهاند، قفل میشود.
- این ایمپلنتها بهعنوان ستونهای نگهدارنده عمل میکنند و مانع از لغزش پروتز در دهان میشوند.
ویژگیهای اوردنچر متکی بر ایمپلنت:
- ثبات بسیار بالا هنگام صحبت و غذا خوردن
- حفظ استخوان فک در برابر تحلیل
- احساس طبیعیتر نسبت به دندان مصنوعی معمولی
۲. اوردنچر متکی بر دندان
- در این مدل، هنوز چند دندان طبیعی سالم در دهان وجود دارد که بهجای کشیدن، از آنها بهعنوان پایه نگهدارنده پروتز استفاده میشود.
- دندانهای باقیمانده معمولاً درمان ریشه میشوند و روی آنها تاج یا کلاهک مخصوص قرار میگیرد تا اوردنچر به آن متصل شود.
ویژگیهای اوردنچر متکی بر دندان:
- هزینه کمتر از مدل ایمپلنتی
- استفاده از ریشههای طبیعی برای حفظ استخوان فک
- نیاز به مراقبت دقیق از دندانهای نگهدارنده
۳. اوردنچر کامل متحرک
- این نوع، هیچ تکیهگاه دندانی یا ایمپلنتی ندارد و کاملاً روی لثه قرار میگیرد.
- پایداری آن فقط از طریق فیت دقیق روی بافت لثه و مکش طبیعی دهان تأمین میشود.
ویژگیهای اوردنچر کامل متحرک:
- کمهزینهترین نوع
- نصب سریعتر
- احتمال حرکت و نیاز به چسب دندان مصنوعی بیشتر است
۴. اوردنچر ترکیبی
- در این روش، ترکیبی از ایمپلنت و دندان طبیعی برای حمایت از پروتز استفاده میشود.
- بهعنوان مثال، اگر در فک پایین چند دندان سالم باقیمانده باشد و در قسمت دیگر ایمپلنت قرار گیرد، پروتز بر هر دو متکی میشود.
ویژگیهای اوردنچر ترکیبی:
- ثبات بالا و حفظ بهتر استخوان
- طراحی سفارشی برای هر بیمار
- هزینه و مراحل درمان کمی بیشتر از مدلهای سادهتر
مراحل ساخت و نصب اوردنچر
ساخت اوردنچر یک فرآیند چندمرحلهای است که دقت در هر مرحله، راحتی و دوام پروتز را تضمین میکند. این مراحل به ترتیب زیر انجام میشوند:
۱. بررسی اولیه و مشاوره
- دندانپزشک وضعیت دهان، لثه و دندانهای باقیمانده را بررسی میکند.
- عکسبرداری یا اسکن دیجیتال برای تشخیص مناسبترین نوع اوردنچر انجام میشود.
- نوع اوردنچر متناسب با نیاز و شرایط بیمار انتخاب میشود.
۲. قالبگیری
- قالب دقیق از فک بیمار گرفته میشود تا پروتز با فرم دهان هماهنگ باشد.
- این مرحله برای تناسب کامل اوردنچر و کاهش فشارهای اضافی بسیار مهم است.
۳. کاشت ایمپلنت (در صورت نیاز)
- اگر اوردنچر ایمپلنتی انتخاب شده باشد، ایمپلنتها در فک کاشته میشوند.
- پس از کاشت، زمان کوتاهی برای جوش خوردن ایمپلنت با استخوان فک نیاز است.
۴. ساخت پروتز در لابراتوار
- بر اساس قالب گرفتهشده، پروتز ساخته و دندانهای مصنوعی روی پایه نصب میشوند.
- رنگ و شکل دندانها متناسب با دندانهای طبیعی بیمار انتخاب میشود.
۵. نصب نهایی و تنظیم فیت دهان
- پروتز در دهان قرار میگیرد و دندانپزشک مطمئن میشود که فیت مناسب و راحتی کامل وجود دارد.
- در صورت نیاز، تنظیمهای نهایی برای راحتی جویدن و حرف زدن انجام میشود.
مزایای استفاده از اوردنچر
- قابلیت سفارشیسازی: پروتز متناسب با شکل و رنگ دندانهای طبیعی بیمار ساخته میشود.
- قابلیت تنظیم و تعمیر آسان: در صورت نیاز به اصلاح یا تغییر، پروتز قابل بازسازی است.
- حفظ بهتر سلامت لثه و دندانهای باقیمانده: طراحی اوردنچر فشار را به شکل متعادل منتقل میکند.
معایب اوردنچر
با وجود مزایای فراوان، اوردنچر نیز معایبی هم دارد که باید قبل از انتخاب این روش بدانید:
۱. احتمال شل شدن یا نیاز به تنظیم
- با گذشت زمان، اتصال پایهها ممکن است کمی شل شود و نیاز به تنظیم داشته باشد.
- پروتز متحرک کامل (بدون پایه) احتمال حرکت بیشتری دارد و نیاز به چسب دندان مصنوعی پیدا میکند.
۲. محدودیت در برخی بیماران
- افرادی با تراکم استخوان پایین یا بیماریهای دهان و لثه ممکن است گزینه مناسبی برای نوع ایمپلنتی نباشند.
- در این شرایط، گزینههای جایگزین یا درمانهای تکمیلی مورد نیاز است.
عوارض احتمالی اوردنچر
اگرچه اوردنچر به طور کلی ایمن و پایدار است، برخی عوارض احتمالی وجود دارد که بیشتر قابل پیشگیری یا مدیریت هستند:
تحریک یا التهاب لثه
- در روزهای اولیه پس از نصب پروتز، فشار یا اصطکاک با لثه ممکن است باعث قرمزی یا التهاب شود.
- معمولاً با تنظیم پروتز توسط دندانپزشک و رعایت بهداشت، رفع میشود.
زخم یا درد جزئی
- فشار نقطهای پروتز میتواند باعث ایجاد زخم کوچک یا درد موقت در لثه شود.
- این مشکل با استفاده از ژلهای محافظ لثه و تنظیم فیت پروتز کاهش مییابد.
حساسیت یا آلرژی به مواد پروتز
- بسیار نادر است، اما برخی بیماران ممکن است نسبت به مواد خاصی در پروتز حساسیت نشان دهند.
- در صورت بروز، پروتز قابل تغییر یا جایگزینی با مواد غیر حساسیتزا است.
عفونت یا مشکل لثه ناشی از بهداشت نامناسب
- عدم تمیز کردن روزانه پروتز و پایهها میتواند باعث رشد باکتری و التهاب لثه شود.
- رعایت بهداشت و مراجعات دورهای به دندانپزشک، ریسک این عوارض را کاهش میدهد.
مراقبت و نگهداری از اوردنچر
مراقبت صحیح از اوردنچر باعث افزایش دوام، راحتی و سلامت دهان میشود. رعایت نکات زیر اهمیت زیادی دارد:
۱. تمیز کردن روزانه
- پروتز را هر روز با مسواک مخصوص یا برس نرم تمیز کنید.
- از خمیر دندانهای ساینده استفاده نکنید تا سطح پروتز آسیب نبیند.
- محلولهای تمیزکننده مخصوص پروتز میتوانند کمککننده باشند.
۲. نکات مهم در زمان خواب
- بسیاری از اوردنچرها باید شبها از دهان خارج شوند.
- پروتز را در ظرف آب یا محلول مخصوص نگهداری کنید تا شکل و رطوبت آن حفظ شود.
- در صورتی که خارج کردن پروتز در شب برای شما خستهکننده یا ناراحتکننده است، میتوانید از پروتزثابت دندان استفاده کنید که نیازی به خارج کردن از دهان ندارند و راحتی بیشتری فراهم میکنند.
۳. مراقبت از پایهها و دندانهای باقیمانده
- در اوردنچر متکی بر دندان یا ایمپلنت، بهداشت پایهها اهمیت زیادی دارد.
- لثه و دندانهای نگهدارنده باید هر روز تمیز و بررسی شوند.
۴. مراجعات دورهای به دندانپزشک
- بررسی سالانه یا هر ۶ ماه یکبار برای اطمینان از سلامت پروتز و پایهها ضروری است.
- تنظیمهای جزئی در فیت دهان و بررسی فشارها باعث راحتی بیشتر میشود.
طول عمر اوردنچر چقدر است؟
طول عمر اوردنچر به چند عامل بستگی دارد و رعایت نکات مراقبتی میتواند دوام آن را افزایش دهد.
۱. نوع اوردنچر
- متکی بر ایمپلنت: معمولاً ۱۰ تا ۱۵ سال یا بیشتر دوام دارد.
- تکیهگاه دندانی: ۷ تا ۱۰ سال عمر میکند، بسته به سلامت دندانهای پایه
- کامل متحرک: حدود ۵ تا ۷ سال، البته با مراقبت مناسب میتوان بیشتر هم استفاده کرد.
۲. مواد سازنده و کیفیت ساخت
- پروتزهای ساختهشده از مواد با کیفیت بالا و طراحی دقیق دوام بیشتری دارند.
- قالبگیری دقیق و انطباق درست با دهان از عوامل کلیدی طول عمر است.
۳. رعایت بهداشت و مراقبت
- تمیز کردن روزانه و مراقبت از پایهها و لثهها طول عمر پروتز را افزایش میدهد.
- عدم رعایت بهداشت میتواند باعث آسیب به پروتز و نیاز به تعویض زودهنگام شود.
۴. زمان تعویض یا تعمیر
- هر ۵ تا ۱۰ سال بررسی تخصصی توسط دندانپزشک توصیه میشود.
- در صورت شل شدن پایهها، ترک یا لبپریدگی دندانها، تعمیر یا تعویض لازم است.
هزینه اوردنچر چقدر است؟
قیمت اوردنچر به عوامل مختلفی بستگی دارد و میتواند بسته به نوع و روش ساخت متفاوت باشد.
نوع اوردنچر
- اوردنچر ایمپلنتی به دلیل نیاز به کاشت ایمپلنتها و مراحل جراحی هزینه بالاتری دارد.
- اوردنچر متکی بر دندانهای باقیمانده یا متحرک معمولاً هزینه کمتری دارد.
تعداد پایهها و نوع اتصال
- هرچه تعداد پایهها (ایمپلنتها یا دندانهای نگهدارنده) بیشتر باشد، هزینه ساخت اوردنچر افزایش مییابد.
- روش نصب پروتز و پیچیدگی ساخت نیز میتواند بر قیمت تأثیر بگذارد.
مواد و کیفیت پروتز
- استفاده از مواد با کیفیت بالا و دندانهای مصنوعی طبیعیتر قیمت را بالاتر میبرد.
- پروتزهای سفارشی که کاملاً متناسب با دهان ساخته میشوند معمولاً گرانتر هستند.
مقایسه با روشهای دیگر
- نسبت به ایمپلنت کامل، اوردنچر هزینه کمتری دارد.
- نسبت به دندان مصنوعی معمولی، هزینه بیشتری دارد اما دوام و راحتی آن بالاتر است.
اوردنچر بهتر است یا ایمپلنت تکی؟
انتخاب بین اوردنچر و ایمپلنت تکی به وضعیت دهان، استخوان فک و نیازهای بیمار بستگی دارد.
هر روش مزایا و محدودیتهای خود را دارد:
- ایمپلنت تکی: برای هر دندان از دسترفته یک ایمپلنت جداگانه کاشته میشود و ثبات بسیار بالایی دارد.
- اوردنچر: چند ایمپلنت یا دندان باقیمانده بهعنوان پایه استفاده میشود و ثبات خوبی فراهم میکند، اما کمتر از ایمپلنتهای تکی است.
- هر دو روش میتوانند ظاهر طبیعی دندانها را بازسازی کنند، اما اوردنچر ممکن است به دلیل ساخت پروتز متحرک کمی حجیمتر باشد.
- ایمپلنت تکی به دلیل تعداد بالای ایمپلنتها و جراحیهای متعدد، هزینه و زمان بیشتری نیاز دارد.
- اوردنچر هزینه و مراحل کمتری دارد و گزینهای اقتصادیتر برای بیماران با بیدندانی کامل محسوب میشود.
- افرادی که تنها چند دندان خود را از دست دادهاند و استخوان کافی دارند، ایمپلنت تکی گزینه بهتری است.
- بیمارانی که اکثر دندانها یا همه آنها را از دست دادهاند و به دنبال راهحلی پایدار و مقرونبهصرفه هستند، اوردنچر مناسبتر است.
| خلاصه نکات مهم اوردنچر چیست |
|---|
| تعریف اوردنچر | نوعی پروتز متحرک است که با تکیه بر ایمپلنت یا دندانهای طبیعی در دهان ثابت میشود. |
| تفاوت با دندان مصنوعی معمولی | اوردنچر روی پایههای ثابت نصب میشود و حرکت کمتری دارد، اما دندان مصنوعی معمولی فقط روی لثه قرار میگیرد. |
| انواع اوردنچر | ۱. متکی بر ایمپلنت ۲. متکی بر دندان ۳. کامل متحرک ۴. ترکیبی |
| بهترین کاندیدها | افرادی که بیشتر دندانهای خود را از دست دادهاند اما هنوز استخوان یا چند دندان سالم دارند. |
| مراحل ساخت و نصب | مشاوره و معاینه ← قالبگیری ← کاشت ایمپلنت (در صورت نیاز) ← ساخت پروتز ← تنظیم نهایی |
| مزایا | ظاهر طبیعی، ثبات بالا، حفظ استخوان فک، قابلیت تنظیم و تعمیر آسان |
| معایب | احتمال شل شدن یا نیاز به تنظیم، محدویت برای افراد با تراکم استخوان پایین |
| عوارض احتمالی | تحریک لثه، زخم موقت، عفونت در صورت رعایت نکردن بهداشت |
| مراقبت و نگهداری | شستوشوی روزانه، خارج کردن از دهان در شب، نگهداری در آب یا محلول، مراجعات دورهای |
| طول عمر متوسط | بین ۵ تا ۱۵ سال بسته به نوع، جنس و میزان مراقبت |
| هزینه تقریبی | از دندان مصنوعی معمولی بیشتر اما از ایمپلنت کامل کمتر است. |
| مقایسه با ایمپلنت تکی | ایمپلنت تکی پایدارتر اما گرانتر است؛ اوردنچر گزینهای اقتصادیتر برای بیدندانی کامل است. |