علائم پس زدن ایمپلنت

علائم پس زدن ایمپلنت، مانند لق شدن یا جابه‌جایی تدریجی آن، زمانی ظاهر می‌شود که بدن پایه فلزی ایمپلنت را نپذیرد. در این حالت، استخوان فک با ایمپلنت جوش نمی‌خورد یا اتصال ایجادشده به‌مرور از بین می‌رود و باعث ناپایداری می‌شود.

در ادامه، با دلایل، روش‌های تشخیص، درمان و پیشگیری از پس زدن ایمپلنت آشنا می‌شوید.

علائم پس زدن ایمپلنت دندان

• علائم پس زدن ایمپلنت ممکن است در مراحل اولیه (چند روز تا چند هفته پس از جراحی) یا دیررس (چند ماه تا چند سال بعد) ظاهر شوند.
• این علائم نشان‌دهنده اختلال در اتصال ایمپلنت با استخوان یا واکنش بدن به آن هستند.

علائم اولیه (تا چند هفته پس از جراحی)

درد غیرطبیعی و طولانی‌مدت

• درد خفیف در روزهای اول طبیعی است.
• اما اگر بیش از چند روز ادامه یابد یا شدت آن افزایش پیدا کند و با داروهای معمول کاهش نیابد این درد میتواند نشانه علام پس زدن ایمپلنت در هفته ای اول باشد، وباید جدی گرفته شود. 
• این درد معمولاً هنگام لمس یا جویدن شدیدتر می‌شود.

تورم، قرمزی یا حساسیت غیرعادی لثه

•  تورم باید ظرف چند روز فروکش کند.
• ادامه یا افزایش تورم، قرمزی یا حساسیت لثه می‌تواند نشانه واکنش بدن به ایمپلنت یا آغاز عفونت باشد.

خون‌ریزی یا ترشح از محل ایمپلنت

• ترشح مداوم، خون‌ریزی یا وجود طعم فلزی در دهان، به‌ویژه همراه با بوی نامطبوع، از علائم هشداردهنده است.

لق شدن یا حرکت ایمپلنت:

• اگر پایه ایمپلنت هنگام لمس یا غذا خوردن حرکت کند، نشان‌دهنده عدم جوش خوردن با استخوان است و از واضح‌ترین نشانه‌های پس زدن محسوب می‌شود.

علائم دیررس (چند ماه تا چند سال بعد)

• بازگشت درد یا التهاب: اگر پس از دوره بهبودی، درد یا التهاب عود کند، به‌ویژه درد عمیق هنگام جویدن یا فشار روی ناحیه ایمپلنت، می‌تواندنشانه پس زدن ایمپلنت دیررس باشد.
• تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت: کاهش تدریجی استخوان فک در اطراف ایمپلنت، که در تصاویر رادیوگرافی قابل مشاهده است، باعث کاهش پایداری ایمپلنت می‌شود. در این حالت، لثه ممکن است نازک‌تر شود یا پایه فلزی کمی نمایان گردد.
• تغییر در نحوه قرار گرفتن دندان‌ها: تحلیل استخوان یا جابه‌جایی ایمپلنت می‌تواند باعث تغییر در تماس دندان‌ها هنگام بستن فک شود. این تغییر ممکن است با فشار روی دندان‌های کناری یا ناراحتی هنگام جویدن همراه باشد.

علائم هشداردهنده برای مراجعه فوری به دندانپزشک

• لق شدن یا احساس حرکت ایمپلنت هنگام جویدن
• ترشح چرک یا خون مداوم از اطراف پایه
• بوی نامطبوع مداوم در دهان

این علائم نیاز به بررسی تخصصی و تصویربرداری فوری دارند، زیرا ممکن است نشان دهنده پس زدن ایمپلنت یا عفونت شدید باشند.

علت پس زدن ایمپلنت

پس زدن ایمپلنت می‌تواند به عوامل مختلفی بستگی داشته باشد. مهم‌ترین دلایل پس زدن ایمپلنت عبارتند از:

1. واکنش بدن به فلز تیتانیوم: ایمپلنت‌ها معمولاً از تیتانیوم ساخته می‌شوند و با بدن سازگارند. اما در موارد نادر، بدن ممکن است واکنش ایمنی یا آلرژیک به تیتانیوم نشان دهد و مانع اتصال کامل ایمپلنت با استخوان شود.
2. عفونت لثه یا استخوان (پری‌ایمپلنتیت): تجمع باکتری‌ها در اطراف پایه ایمپلنت باعث التهاب لثه و تخریب استخوان می‌شود، که می‌تواند به لق شدن و ناپایداری ایمپلنت منجر شود.
3. عدم رعایت بهداشت دهان: مسواک نزدن منظم یا تمیز نکردن بین دندانی‌ها پس از جراحی، زمینه را برای رشد باکتری فراهم می‌کند و باعث التهاب و شکست اتصال ایمپلنت با استخوان می‌شود.
4. فشار بیش از حد روی ایمپلنت: نصب زودهنگام روکش یا وارد شدن فشار زیاد هنگام جویدن می‌تواند مانع جوش خوردن استخوان با ایمپلنت شود و به لق شدن آن منجر گردد.
5. خطاهای جراحی یا کیفیت پایین استخوان: کاشت ایمپلنت در محل نادرست یا در استخوانی با تراکم ناکافی می‌تواند احتمال پس زدن را افزایش دهد.

نقش بدن در پذیرش یا رد ایمپلنت

1. بدن بیشتر افراد فلز تیتانیوم را می‌پذیرد و واکنشی نسبت به آن نشان نمی‌دهد.
2. در برخی افراد، سیستم ایمنی یا آلرژی نادر مانع پذیرش ایمپلنت می‌شود.
3. در این شرایط، فرایند جوش خوردن ایمپلنت با استخوان (اُسیواینتگریشن) متوقف می‌شود و ایمپلنت دچار مشکلاتی مانند لق‌شدگی یا درد می‌گردد.

تفاوت بین شکست و پس زدن ایمپلنت دندان

• شکست ایمپلنت به معنای از بین رفتن عملکرد آن است، اما این اتفاق همیشه به‌دلیل واکنش بدن رخ نمی‌دهد.
• فشار بیش از حد هنگام جویدن، عفونت موضعی یا رعایت نکردن بهداشت دهان می‌تواند موجب شکست ایمپلنت شود.
• در مقابل، پس زدن واقعی ایمپلنت زمانی اتفاق می‌افتد که بدن ایمپلنت را به‌عنوان جسم خارجی شناسایی می‌کند و واکنش ایمنی نشان می‌دهد.

بنابراین، هر ایمپلنتی که عملکرد خود را از دست بدهد الزاماً پس زده نشده است.

تفاوت بین عفونت ایمپلنت و پس زدن ایمپلنت

عفونت و پس زدن ایمپلنت دو وضعیت متفاوت هستند، اما گاهی علائم مشابهی دارند. تشخیص صحیح علائم پس زدن ایمپلنت برای انتخاب درمان مناسب ضروری است.

نکته:

1. هر عفونتی به معنای پس زدن پایه ایمپلنت نیست.
2. عفونت معمولاً با درمان‌های ساده‌تر مثل دارو یا تمیزسازی کنترل می‌شود، اما پس زدن پایه ایمپلنت نیاز به روش‌های درمانی تخصصی‌تر دارد.

چه زمانی باید به دندان‌پزشک مراجعه کنیم؟

بررسی منظم لثه و پایه ایمپلنت پس از کاشت اهمیت زیادی دارد. مراجعه زودهنگام در صورت بروز علائم غیرطبیعی می‌تواند از پیشرفت مشکل جلوگیری کند.

بازه زمانی هشداردهنده:

• درد، تورم یا خون‌ریزی خفیف در روزهای اول طبیعی است، اما اگر بیش از یک هفته ادامه یابد یا شدت آن افزایش پیدا کند، نیاز به بررسی فوری وجود دارد.

اهمیت تشخیص زودهنگام:

• در مراحل اولیه، مشکلات اغلب با تمیزسازی حرفه‌ای یا اصلاح فشار روی ایمپلنت برطرف می‌شوند.
• تأخیر در مراجعه ممکن است باعث تحلیل استخوان و نیاز به برداشتن کامل ایمپلنت شود.

روش‌های تشخیص پس زدن ایمپلنت

تشخیص دقیق پس زدن ایمپلنت برای انتخاب درمان مناسب ضروری است.

دندان‌پزشک از روش‌های زیر برای بررسی وضعیت پایه و استخوان اطراف آن استفاده می‌کند:

1. بررسی بالینی: ارزیابی لثه و ایمپلنت از نظر تورم، قرمزی، ترشح یا لق شدن و لمس پایه برای سنجش اتصال با استخوان
2. تصویربرداری (رادیوگرافی یا CBCT): رادیوگرافی ساده یا تصویربرداری سه‌بعدی برای بررسی جوش خوردن پایه، تحلیل استخوان و ناپایداری‌ها 
3. بررسی تراکم استخوان: استفاده از ابزارهای ویژه برای اندازه‌گیری تراکم استخوان و شناسایی فضاهای خالی اطراف ایمپلنت

درمان پس زدن ایمپلنت

درمان پس زدن ایمپلنت بستگی به شدت پس زدن و وضعیت استخوان اطراف ایمپلنت دارد. دندان‌پزشک پس از بررسی بالینی و تصویربرداری، مناسب‌ترین گزینه را انتخاب می‌کند.

• تمیزسازی محل: برداشتن پلاک و بافت‌های آلوده اطراف ایمپلنت، همراه با داروهای ضدالتهاب یا آنتی‌بیوتیک برای کنترل عفونت و التهاب
• پیوند استخوان: در صورت تحلیل استخوان، بازسازی تراکم استخوان برای افزایش پایداری ایمپلنت انجام می‌شود.
• کاشت مجدد ایمپلنت: در مواردی که پس زدن کامل رخ داده یا ایمپلنت به‌طور قابل‌توجهی لق شده است، پایه قبلی برداشته می‌شود و پس از آماده‌سازی محل (اغلب با پیوند استخوان)، ایمپلنت جدید کاشته می‌شود.

پیشگیری از پس زدن ایمپلنت

رعایت چند نکته ساده می‌تواند احتمال پس زدن ایمپلنت را کاهش دهد و طول عمر پایه دندان را افزایش دهد.

• رعایت بهداشت دهان: مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان برای کاهش تجمع پلاک و پیشگیری از التهاب و عفونت لثه.
• مراجعه منظم به دندان‌پزشک: بررسی دوره‌ای ایمپلنت با معاینه بالینی و رادیوگرافی برای شناسایی زودهنگام مشکلات.
• انتخاب جراح باتجربه: تعیین موقعیت مناسب ایمپلنت و استفاده از روش‌های استاندارد کاشت برای کاهش احتمال پس زدن.
• ترک سیگار و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای: سیگار کشیدن و بیماری‌هایی مثل دیابت می‌توانند روند جوش خوردن ایمپلنت را مختل کنند. کنترل این عوامل قبل و بعد از جراحی شانس موفقیت را افزایش می‌دهد.