از کجا بفهمیم بیماری لثه داریم
از کجا بفهمیم بیماری لثه داریم؟ این سوالی است که با دیدن علائمی مانند خونریزی هنگام مسواک زدن یا تورم لثهها به ذهن میرسد. بیماری لثه یک مشکل شایع اما قابل پیشگیری است که اگر به موقع تشخیص داده نشود، میتواند به از دست دادن دندان منجر شود.
این راهنما به شما کمک میکند تا با نشانههای کلیدی و روشهای تشخیص خانگی آشنا شوید و بدانید چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنید.
بیماری لثه چیست؟
بیماری لثه زمانی رخ میدهد که بافت نرم اطراف دندانها، یعنی همان لثهها، ملتهب یا عفونی میشوند. لثه سالم صورتی، محکم و بدون خونریزی است. وقتی پلاکهای میکروبی روی دندانها باقی بمانند، لثهها به تدریج حساس و آسیبپذیر میشوند.
اما سوال اصلی اینجاست که از کجا بفهمیم بیماری لثه داریم و چه نشانههایی را باید جدی بگیریم؟
دو مرحله اصلی بیماری لثه
- مرحله خفیف: لثهها کمی قرمز و متورم میشوند و ممکن است هنگام مسواک یا نخ دندان کمی خونریزی داشته باشند. در این مرحله، با مراقبت ساده و بهداشت درست دهان، بیماری قابل درمان است.
- مرحله پیشرفته: اگر بیماری پیشرفت کند، لثهها تحلیل رفته و استخوان اطراف دندانها هم آسیب میبیند. در این حالت، دندانها ممکن است لق شوند یا حتی بیفتند و درمان پیچیدهتر میشود.
چرا سلامت لثهها اینقدر مهم است؟
- تنها به لثه و دندان محدود نمیشود.
- میتواند با بیماریهای عمومی مانند دیابت، مشکلات قلبی و زایمان زودرس ارتباط داشته باشد.
- تأخیر در درمان، باعث هزینه و آسیبهای جدیتر میشود.
علائم اولیه بیماری لثه که نباید نادیده بگیرید
برای اینکه بدانیم از کجا بفهمیم بیماری لثه داریم، باید با علائم هشداردهنده اولیه آن آشنا شویم. بیماری لثه در شروع، معمولاً بدون درد است و همین موضوع باعث میشود خیلیها آن را جدی نگیرند. اما نشانههای مشخصی دارد که اگر به آنها توجه شود، میتوان جلوی پیشرفت بیماری را گرفت.
- خونریزی هنگام مسواک یا نخ دندان: اگر موقع مسواک زدن یا استفاده از نخ دندان، خون روی برس یا نخ دیده میشود، طبیعی نیست. خونریزی مکرر حتی در شستوشوی ساده دهان میتواند نشانه التهاب لثه باشد.
- قرمزی و تورم لثه: لثه سالم رنگ صورتی روشن دارد. تغییر رنگ به قرمز تیره یا بنفش، همراه با پفکردگی، از نخستین هشدارهای بیماری است.
- بوی بد مداوم دهان: بوی ناخوشایندی که با مسواک یا دهانشویه هم از بین نمیرود، اغلب نشانه تجمع باکتریها و التهاب بافت لثه است.
- عقبنشینی لثه: وقتی لثه به عقب میرود، دندانها بلندتر از حالت طبیعی دیده میشوند. این علامت نشان میدهد بافت لثه در حال تحلیل رفتن است و باید به دندانپزشک مراجعه شود.
نشانههای پیشرفته بیماری لثه
اگر علائم اولیه نادیده گرفته شوند، بیماری لثه به مراحل شدیدتر میرسد. در این حالت، آسیب فقط به لثه محدود نمیماند و دندان و استخوان هم درگیر میشوند.
- لق شدن یا جابهجایی دندانها: وقتی بافت نگهدارنده دندان ضعیف میشود، دندانها شروع به حرکت میکنند. ممکن است احساس کنید دندانها لق شدهاند یا فاصله آنها تغییر کرده است.
- چرک یا ترشح از اطراف دندانها: ترشح زرد یا سفیدرنگ بین لثه و دندان، نشانه وجود عفونت فعال است. این علامت نشان میدهد بیماری در مرحله جدی قرار دارد.
- درد هنگام جویدن یا فشار روی دندان: درد یا ناراحتی حین جویدن، معمولاً به دلیل التهاب شدید یا تحلیل استخوان ایجاد میشود. این نشانه میتواند در نهایت به از دست دادن دندان ختم شود.
- فاصله افتادن بین دندانها: با عقبنشینی لثه و تحلیل استخوان، فضای خالی بین دندانها ایجاد میشود. این فاصله علاوه بر تغییر ظاهر لبخند، باعث گیر کردن بیشتر غذا و تشدید التهاب میشود.
علتها و عوامل خطر بیماری لثه
بیماری لثه معمولاً نتیجه یک عامل واحد نیست؛ ترکیبی از عادات و شرایط زمینهای باعث ایجاد آن میشود. شناخت این عوامل کمک میکند از بروز یا پیشرفت بیماری جلوگیری کنیم.
- بهداشت ضعیف دهان و دندان: مسواک نزدن منظم یا استفاده نکردن از نخ دندان، باعث باقی ماندن پلاک میکروبی روی دندانها میشود. این پلاک در نهایت به جرم تبدیل شده و التهاب لثه را آغاز میکند.
- مصرف دخانیات: سیگار و قلیان جریان خون در لثه را کاهش میدهند و توان دفاعی آن را پایین میآورند. به همین دلیل، افراد سیگاری معمولاً دیرتر متوجه علائم بیماری میشوند و آسیب لثهشان شدیدتر است.
- بیماریهای زمینهای: دیابت کنترلنشده، ضعف سیستم ایمنی و برخی اختلالات هورمونی میتوانند بدن را نسبت به عفونتهای لثه آسیبپذیرتر کنند. این افراد باید مراقبت بیشتری از لثههای خود داشته باشند.
- عوامل ژنتیکی و ارثی: برخی افراد بهطور طبیعی مستعد التهاب یا تحلیل لثه هستند. در این شرایط، حتی با رعایت بهداشت خوب هم ممکن است بیماری سریعتر پیشرفت کند.
روشهای ساده تشخیص خانگی بیماری لثه
اینکه از کجا بفهمیم بیماری لثه داریم، همیشه نیاز به مراجعه فوری به دندانپزشک ندارد. برخی از مشکلات لثه را میتوان در خانه و بدون ابزار تخصصی بررسی کرد. این روشها کمک میکنند زودتر متوجه تغییرات و مشکلات لثه شوید.
۱. بررسی با آینه
- رنگ لثه باید صورتی روشن و یکنواخت باشد.
- تورم، براق شدن بیش از حد یا چروکیدگی سطح لثه میتواند هشدار باشد.
- عقبنشینی ناگهانی لثه یا نمایان شدن ریشه دندان را جدی بگیرید.
۲. لمس ملایم لثهها
- حساسیت غیرعادی یا شل شدن بافت لثه نشانه مشکل است.
- هرگونه درد یا توده کوچک را پیگیری کنید.
۳. آزمایش خونریزی مختصر
- خونریزی گهگاهی طبیعی است، اما تکرار آن میتواند نشانه التهاب فعال باشد.
- میتوانید یک روز را بدون مسواک و فقط با نخ دندان آزمایش کنید تا تغییرات را مشاهده کنید.
۴. بررسی بوی دهان
- بوی مداوم و غیرمعمول دهان حتی بعد از مسواک یا دهانشویه، میتواند نشاندهنده تجمع باکتریها و التهاب باشد.
- برای تشخیص بهتر، میتوانید با دستمال تمیز یا نخ دندان قسمتهای بین دندانها را بررسی کنید.
چه زمانی باید سریع به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
برخی نشانهها نشان میدهند که بیماری لثه پیشرفته شده یا خطر آسیب جدی وجود دارد. در مواجهه با این علائم، معطل نکردن و مراجعه سریع بسیار مهم است.
- خونریزی مداوم لثه: حتی اگر خفیف باشد، تکرار خونریزی نشانه التهاب فعال است.
- درد شدید یا غیرعادی: درد هنگام جویدن یا لمس لثه میتواند علامت عفونت جدی باشد.
- لق شدن دندانها یا جابهجایی آنها: این نشانه حاکی از تحلیل استخوان و بافت نگهدارنده است.
- ترشح یا چرک: وجود ترشح زرد یا سفید بین دندان و لثه، هشدار عفونت فعال است.
- تغییرات سریع در ظاهر لثهها: عقبنشینی ناگهانی لثه یا تورم شدید نیازمند بررسی فوری است.
توجه: حتی اگر علائم خفیف هستند اما مداوماند، بهتر است با دندانپزشک مشورت کنید تا پیشرفت بیماری کنترل شود.
تشخیص تخصصی توسط دندانپزشک
گاهی اوقات علائم بیماری لثه در خانه واضح نیست یا بیمار متوجه پیشرفت آن نمیشود. در این شرایط، دندانپزشک با ابزار و روشهای تخصصی، وضعیت لثه را دقیق بررسی میکند.
۱. معاینه بالینی و پروب لثه
دندانپزشک با ابزار مخصوص عمق پاکتهای اطراف دندان را اندازه میگیرد. پاکت عمیقتر از حد طبیعی نشاندهنده التهاب و تحلیل بافت لثه است. این معاینه ساده اما بسیار دقیق، اولین قدم در تشخیص است.
۲. تصویربرداری (رادیوگرافی)
رادیوگرافی یا همان عکس دندان، میزان تحلیل استخوان و آسیب به بافتهای اطراف دندان را نشان میدهد. این روش کمک میکند شدت بیماری و نیاز به درمان پیشرفته مشخص شود.
۳. سنجش میزان تحلیل لثه و عمق پاکتها
در کنار معاینه و عکس، دندانپزشک با مقیاسهای استاندارد، عمق پاکتهای لثه و میزان تحلیل استخوان را ثبت میکند. این اطلاعات برای برنامهریزی درمان و پیگیری پیشرفت بیماری ضروری هستند.
درمانهای موجود برای بیماری لثه
- جرمگیری و تمیز کردن حرفهای دندانها: این روش شامل برداشتن پلاک و جرمهای تجمع یافته روی دندان و زیر لثه است. جرمگیری باعث کاهش التهاب و توقف پیشرفت بیماری میشود.
- جراحی لثه در موارد پیشرفته: اگر بیماری شدید باشد و استخوان یا بافت لثه آسیب دیده باشد، ممکن است جراحی لثه لازم شود. این جراحی با هدف بازسازی بافت و کاهش عمق پاکتها انجام میشود.
- درمان دارویی و آنتیبیوتیکها: در برخی موارد، دندانپزشک داروهای ضدالتهاب یا آنتیبیوتیک تجویز میکند تا عفونت کنترل شده و التهاب کاهش یابد. داروها معمولاً همراه با روشهای دیگر استفاده میشوند و به تنهایی کافی نیستند.
عوارض نادیده گرفتن بیماری لثه
- از دست دادن دندانها: تحلیل لثه و استخوان نگهدارنده دندانها باعث لق شدن و در نهایت افتادن دندانها میشود. این مسئله علاوه بر مشکلات جویدن، بر ظاهر لبخند و اعتماد به نفس تأثیر میگذارد.
- تأثیر بر سلامت عمومی بدن: تحقیقات نشان دادهاند که التهاب مزمن لثه میتواند با بیماریهای قلبی، دیابت و مشکلات التهابی دیگر مرتبط باشد. نادیده گرفتن التهاب لثه، خطر این بیماریها را افزایش میدهد.
- مشکلات زیبایی و اعتماد به نفس: لثههای عقبرفته یا تغییر رنگ، به همراه از دست رفتن دندان، ظاهر لبخند را تحت تأثیر قرار میدهد و میتواند باعث کاهش اعتماد به نفس شود.
راههای پیشگیری و مراقبت از لثهها
- مسواک صحیح و منظم: مسواک زدن حداقل دو بار در روز با حرکتهای نرم و ملایم، پلاک را از سطح دندان و لثه پاک میکند. استفاده از مسواک با برس نرم، آسیب به لثهها را کاهش میدهد.
- استفاده درست از نخ دندان و دهانشویه: نخ دندان پلاک بین دندانها را از بین میبرد که مسواک قادر به رسیدن به آن نیست. دهانشویه ضدباکتری هم میتواند از رشد میکروبها جلوگیری کند و بوی دهان را کاهش دهد.
- تغذیه سالم و پرهیز از سیگار: مصرف میوه و سبزیجات تازه، کاهش شکر و نوشیدنیهای قندی و ترک سیگار، سلامت لثهها را تقویت میکند. سیگار جریان خون لثه را کاهش میدهد و به التیام آن آسیب میرساند.
- معاینات دورهای نزد دندانپزشک: چکاپهای منظم هر ۶ ماه، امکان تشخیص زودهنگام مشکلات لثه و انجام درمانهای پیشگیرانه را فراهم میکند. این کار باعث میشود بیماری قبل از پیشرفت شدید، کنترل شود.
در نهایت، بهترین پاسخ به این سوال که از کجا بفهمیم بیماری لثه داریم، توجه به تغییرات بدن و انجام معاینات منظم است. پیشگیری همیشه سادهتر و کمهزینهتر از درمان است.
| خلاصه نکات مهم بیماری لثه |
|---|
| دستهبندی | نکات کلیدی |
|---|
| علائم اولیه | - خونریزی هنگام مسواک یا نخ دندان
- تورم و قرمزی لثه
- بوی بد دهان
- عقبنشینی لثهها |
| علائم پیشرفته | - لق شدن یا جابهجایی دندانها
- ترشح یا چرک
- درد هنگام جویدن
- فاصله افتادن بین دندانها |
| عوامل خطر | - بهداشت ضعیف دهان و دندان
- مصرف دخانیات
- بیماریهای زمینهای (مثل دیابت)
- عوامل ژنتیکی |
| روشهای تشخیص خانگی | - بررسی رنگ و تورم لثه با آینه
- لمس ملایم لثه
- آزمایش خونریزی مختصر
- بررسی بوی دهان |
| نشانههای نیازمند مراجعه فوری | - خونریزی مداوم
- درد شدید یا غیرمعمول
- لق شدن دندانها
- ترشح یا چرک
- تغییرات سریع در ظاهر لثه |
| روشهای درمانی | - جرمگیری و تمیز کردن حرفهای دندانها
- جراحی لثه در موارد پیشرفته
- داروها و آنتیبیوتیکها |
| راههای پیشگیری | - مسواک صحیح و منظم
- استفاده از نخ دندان و دهانشویه
- تغذیه سالم و ترک سیگار
- معاینات دورهای نزد دندانپزشک |