ارتودنسی سرامیکی
ارتودنسی سرامیکی روشی مؤثر و زیبا برای درمان ناهنجاریهای دندانی است که با استفاده از براکتهای شفاف یا همرنگ دندان، ظاهر طبیعیتری نسبت به مدلهای فلزی ارائه میدهد. این روش بهویژه در میان بزرگسالان محبوبیت زیادی دارد.
در این مطلب با انواع این ارتودنسی، مزایا، معایب، مراحل درمان، مراقبتهای لازم و مقایسه با ارتودنسی فلزی آشنا میشویم.
چه کسانی بهترین گزینه برای ارتودنسی سرامیکی هستند؟
- مناسب برای نوجوانان و بزرگسالانی با مشکلات دندانی خفیف تا متوسط
- اصلاح دندانهای کمی نامرتب یا دارای فاصلههای کوچک
- مشکلات دندانی ساده که نیازی به درمان پیچیده یا نیروی زیاد ندارند
- افرادی که به ظاهر ارتودنسی اهمیت میدهند و دنبال گزینهای کمدید هستند
مواردی که ارتودنسی سرامیکی مناسب نیست:
- چرخش شدید دندانها
- ناهنجاریهای فکی پیچیده و شدید
- مواردی که نیاز به نیروی قویتر و براکت مقاومتر دارند (در این موارد ارتودنسی فلزی بهتر است)
انواع ارتودنسی سرامیکی
این نوع ارتودنسی در ظاهر شبیه ارتودنسی فلزی است، اما به دلیل براکتهای همرنگ دندان، کمتر دیده میشود. این روش را میتوان از چند جهت دستهبندی کرد:
ارتودنسی سرامیکی از نظر جنس براکتها
براکتها قطعات کوچکی هستند که روی دندان نصب میشوند. جنس آنها متفاوت است:
- سرامیکی مات: رایجترین نوع براکتهای همرنگ دندان که ظاهری طبیعی دارند.
- براکتهای شفاف یا کریستالی (سافایر): از مواد شفاف ساخته میشوند و کمتر دیده میشوند. ظاهر زیباتری دارند اما قیمت بالاتری هم دارند.
- براکتهای کامپوزیتی: سبُکتر و کمی شفافتر از سرامیک مات هستند ولی مقاومت کمتری دارند.
ارتودنسی سرامیکی از نظر نوع سیم
سیم ارتودنسی وظیفه حرکت دادن دندانها را بر عهده دارد. در این نوع ارتودنسی میتوان از دو نوع سیم استفاده کرد:
- سیم فلزی معمولی: مقاومت بالایی دارد ولی کمی مشخص است.
- سیم سفید یا روکشدار: با رنگ دندان هماهنگتر است و کمتر جلب توجه میکند.
ارتودنسی سرامیکی از نظر روش و سیستم حرکت دندانها
- سیستم معمولی: در این روش، براکتها با کمک کشهای کوچک (الاستیک) سیم را نگه میدارند. این مدل رایجترین نوع ارتودنسی سرامیکی است.
- سیستم دیمون سرامیکی: در این روش از کش استفاده نمیشود و سیم درون براکتها بهصورت لغزشی حرکت میکند. این کار باعث اصطکاک کمتر، فشار ملایمتر و نیاز کمتر به جلسات تنظیم میشود.
ارتودنسی سرامیکی از نظر محل نصب براکت
- روی دندان: پرکاربردترین نوع ارتودنسی سرامیکی و همان مدلی که بیشتر افراد با آن آشنایی دارند.
- پشت دندان (ارتودنسی لینگوال): این روش که یکی از انواع روش های ارتودنسی نامرئی است، براکتها در پشت دندان نصب میشوند تا کاملاً نامرئی باشند، اما این روش کمتر رایج است و بیشتر برای موارد خاص استفاده میشود.
| انواع ارتودنسی سرامیکی |
|---|
| نوع | ویژگیها | میزان دیدهشدن | مقاومت |
|---|
| براکت سرامیکی مات | همرنگ دندان، رایجترین نوع | کم | بالا |
| براکت شفاف (سافایر) | شفاف، ظاهر زیباتر | بسیار کم | بالا |
| براکت کامپوزیتی | نیمهشفاف، سبکتر | کم | متوسط تا پایین |
| سیم فلزی معمولی | مقاوم و مؤثر | کمی دیده میشود | بسیار بالا |
| سیم سفید یا پوششدار | هماهنگ با دندان | بسیار کم | کمی کمتر از فلزی |
| ارتودنسی معمولی (با کش) | روش سنتی با کشهای کوچک | بستگی به نوع سیم و براکت دارد | بالا |
| ارتودنسی دیمون سرامیکی | بدون کش، راحتتر و کم اصطکاک | کمتر دیده میشود | بالا |
مزایای ارتودنسی سرامیکی چیست؟
- براکتهای سرامیکی شفاف یا همرنگ دندان هستند و نسبت به براکتهای فلزی کمتر دیده میشوند.
- این براکتها عملکردی مشابه براکتهای فلزی دارند و دندانها را صاف میکنند، مخصوصاً در درمانهای ساده و معمولی.
- بزرگسالان بیشتر این روش را انتخاب میکنند چون ظاهر دندانها هنگام درمان تغییر زیادی ندارد.
- براکتهای سرامیکی برای افرادی که حساسیت به فلز دارند، مناسبتر است.
- اگر براکتها کیفیت خوبی داشته باشند و بهداشت دهان رعایت شود، کمتر تغییر رنگ پیدا میکنند و ظاهرشان حفظ میشود.
سوال: تاثیر ارتودنسی بر چهره چگونه است؟
ارتودنسی با مرتبکردن دندانها و اصلاح ارتباط فکها، باعث بهبود فرم لبها، چانه و تعادل کلی صورت میشود. همچنین با کاهش فشار اضافی روی عضلات اطراف دهان، حالت چهره طبیعیتر، آرامتر و هماهنگتر به نظر میرسد.
معایب ارتودنسی سرامیکی چیست؟
این نوع ارتودنسی به دلیل ظاهر زیبا و طبیعی، طرفداران زیادی دارد، اما هیچ درمانی بدون عیب نیست. آشنایی با معایب این روش کمک میکند انتخاب هوشمندانهتر انجام دهید.
- شکنندگی بیشتر: براکتهای سرامیکی مقاومت کمتری نسبت به براکتهای فلزی دارند. برخورد یا فشار زیاد باعث ترک خوردن یا شکستن آنها میشود.
- هزینه بالاتر: مواد سرامیکی و مراحل نصب آنها قیمت بیشتری نسبت به نوع فلزی دارند. ارتودنسی سرامیکی معمولاً با هزینه بالاتری همراه است.
- مدت درمان طولانیتر: به دلیل حساسیت بیشتر براکتهای سرامیکی، نیروی کمتری به دندانها وارد میشود و همین موضوع روند درمان را کمی کندتر میکند.
- رنگپذیری کشها: براکتهای سرامیکی بهخودیخود رنگ نمیگیرند، اما کشهای اطراف آنها با مصرف نوشیدنیها و خوراکیهای رنگی مانند قهوه یا زعفران تغییر رنگ میدهند.
- اصطکاک بیشتر با سیم: تماس براکتهای سرامیکی با سیم ارتودنسی اصطکاک بیشتری ایجاد میکند و حرکت دندانها را کندتر میسازد. استفاده از سیستم دیمون این مشکل را تا حد زیادی کاهش میدهد.
مراحل ارتودنسی سرامیکی چگونه است؟
فرایند انجام ارتودنسی سرامیکی معمولاً شامل چند مرحلهی مشخص و منظم است. هر مرحله با هدف خاصی انجام میشود تا دندانها به موقعیت صحیح هدایت شوند:
مشاوره و معاینه اولیه
- در این مرحله، دندانپزشک وضعیت فک و دندانهای شما را بررسی میکند.
- عکسبرداری (رادیوگرافی) و قالبگیری اولیه انجام میشود تا برنامه درمانی شخصیسازیشدهای طراحی شود.
قالبگیری و طراحی طرح درمان
- با استفاده از قالب دندانها، متخصص موقعیت دندانها را تحلیل میکند و مسیر حرکت آنها را مشخص میکند.
- گاهی ممکن است عکسهای سهبعدی یا دیجیتال نیز گرفته شود.
نصب براکتهای سرامیکی
- براکتهای سرامیکی با دقت روی هر دندان چسبانده میشوند.
- سپس یک سیم نازک از میان آنها عبور داده میشود تا دندانها بهآرامی جابهجا شوند.
- اگر از مدل دیمون استفاده شود، کشهای پلاستیکی نیاز نیست.
تنظیمات دورهای
- هر ۴ تا ۶ هفته یکبار به مطب مراجعه میکنید تا سیمها تعویض یا تنظیم شوند.
- این تنظیمات باعث میشوند حرکت دندانها به درستی ادامه پیدا کند.
پایان درمان و نگهدارنده (ریتینر)
- بعد از رسیدن دندانها به جای مناسب، براکتها برداشته میشوند.
- سپس برای تثبیت نتیجه، ریتینر (نگهدارنده) برای شما ساخته میشود که باید طبق دستور پزشک استفاده شود.
قالبگیری و نصب براکتهای سرامیکی چگونه انجام میشود؟
نصب براکتهای سرامیکی فرآیندی دقیق و چند مرحلهای است که با قالبگیری شروع میشود و با چسباندن براکتها به پایان میرسد. در ادامه، مراحل آن را توضیح میدهیم:
قالبگیری اولیه یا اسکن دیجیتال
- در ابتدای کار، از دندانهای شما قالب گرفته میشود. این قالب میتواند بهصورت سنتی (با ماده قالبگیری مانند آلژینات) یا با اسکن دیجیتال سهبعدی باشد.
- این مرحله برای طراحی دقیق موقعیت براکتها ضروری است.
تمیز کردن سطح دندانها
قبل از چسباندن براکتها، دندانها کاملاً تمیز و خشک میشوند تا چسب بهخوبی به سطح آنها بچسبد و براکتها ثابت بمانند.
نصب براکتها
- براکتهای سرامیکی با دقت بالا روی دندانها قرار میگیرند. دندانپزشک با استفاده از چسب مخصوص ارتودنسی، هر براکت را به محل دقیق خود میچسباند.
- سپس با تاباندن نور آبی، چسب را سفت میکند.
قرار دادن سیم ارتودنسی
- بعد از چسباندن براکتها، سیم نازکی از داخل آنها رد میشود.
- این سیم نیرو را به دندانها منتقل میکند و باعث حرکت تدریجی آنها میشود.
افزودن کش یا قفل (در صورت نیاز)
- در صورت استفاده از مدل سنتی، کشهای رنگی یا شفاف برای نگه داشتن سیم در جای خود استفاده میشود.
- اگر از سیستم دیمون استفاده شود، نیاز به کش وجود ندارد چون براکتها خود قفل شونده هستند.
سوال: آیا ارتودنسی درد دارد؟
- ارتودنسی معمولاً درد شدید ندارد، اما در روزهای اول ممکن است فشار یا حساسیت خفیفی احساس شود که موقتی و قابل کنترل است.
- فشار ملایمی که برای جابهجایی دندانها وارد میشود، ممکن است در روزهای اول باعث احساس حساسیت یا ناراحتی خفیف شود.
- اما با گذشت زمان و عادت کردن دهان به تجهیزات، این احساس بهتدریج کاهش پیدا میکند.
مراقبتهای لازم هنگام استفاده از براکتهای سرامیکی
برای موفقیت در درمان ارتودنسی سرامیکی و جلوگیری از آسیب به براکتها یا تغییر رنگ آنها، رعایت نکات بهداشتی و تغذیهای اهمیت زیادی دارد.
رعایت بهداشت دهان و دندان
به دلیل وجود براکتها، غذاها و پلاکهای میکروبی راحتتر بین دندانها گیر میکنند. بنابراین:
- روزی دو بار مسواک بزنید (ترجیحاً با مسواک مخصوص ارتودنسی)
- از نخ دندان مخصوص یا واترجت برای تمیز کردن بین دندانها استفاده کنید.
- دهانشویه آنتیباکتریال کمک میکند از التهاب لثه جلوگیری شود.
پرهیز از غذاها و نوشیدنیهای رنگی
براکتهای سرامیکی تغییر رنگ نمیدهند، اما کشهای نگهدارنده ممکن است با غذاهایی مثل:
- چای، قهوه، نوشابه تیره، زردچوبه و کاری رنگ بگیرند.
- برای حفظ ظاهر شفاف براکتها، این خوراکیها را کمتر مصرف کنید یا بعد از خوردن آنها دهان را بشویید.
پرهیز از غذاهای سفت و چسبناک
- جویدن غذاهای سفت مثل یخ، آجیل، آبنبات، یا خوراکیهای چسبنده مثل شکلات کاراملی ممکن است باعث شکستن براکتها شود.
- بهتر است غذاها را به قطعات کوچک برش بزنید و از طرف دندانهای عقب بجوید.
حضور منظم در جلسات تنظیم براکت
- مراجعه منظم به دندانپزشک (هر ۴ تا ۶ هفته) برای بررسی وضعیت، تنظیم سیمها و تعویض کشها ضروری است. این تنظیمات به پیشرفت درمان کمک میکند.
در صورت شکستن براکت یا سیم
- اگر براکت یا سیم شما شل شد یا شکست، سریعاً به دندانپزشک اطلاع دهید. بیتوجهی به این موضوع ممکن است باعث تأخیر در درمان شود.
مدت زمان درمان با ارتودنسی سرامیکی چقدر است؟
مدت زمان درمان با ارتودنسی سرامیکی به عوامل گوناگونی وابسته است، اما معمولاً با ارتودنسی فلزی تفاوت زیادی ندارد. البته در برخی شرایط، این روند ممکن است اندکی طولانیتر شود.
میانگین زمان درمان: برای بیشتر بیماران، درمان بین ۱۸ تا ۳۰ ماه طول میکشد. البته در برخی موارد خفیفتر ممکن است در ۱۲ ماه هم نتیجه مطلوب حاصل شود.
عوامل مؤثر بر مدت درمان:
- شدت ناهنجاری دندانها: افزایش میزان نامرتبی یا مشکلات فکی، زمان درمان را طولانیتر میکند.
- نوع سیستم ارتودنسی: استفاده از براکتهای دیمون سرامیکی، حرکت دندانها را سریعتر میکند و مدت درمان را کاهش میدهد.
- سن بیمار: در نوجوانان، جابهجایی دندانها با سرعت بیشتری انجام میشود.
- رعایت دستورات متخصص: تأخیر در مراجعه، شکستن براکت یا استفاده نکردن از ریتینر، روند درمان را کند میکند.
- بهداشت دهان و دندان: التهاب لثه یا پوسیدگی، درمان را به تأخیر میاندازد و طول درمان را افزایش میدهد.
قیمت ارتودنسی سرامیکی
عوامل تأثیرگذار بر قیمت ارتودنسی سرامیکی:
- نوع براکت: استفاده از براکتهای پیشرفته مانند دیمون یا لینگوال، هزینه ارتودنسی را افزایش میدهد.
- تعداد جلسات تنظیم: برخی روشها به مراجعات بیشتر نیاز دارند و در نتیجه، زمان و هزینه کلی درمان بیشتر میشود.
- تجربه متخصص: متخصصان باتجربهتر معمولاً تعرفه بالاتری دریافت میکنند.
ارتودنسی سرامیکی یا ارتودنسی فلزی؟
| مقایسه ارتودنسی سرامیکی با ارتودنسی فلزی |
|---|
| ویژگی | سرامیکی | فلزی |
|---|
| ظاهر | براکتهای شفاف یا همرنگ دندان | براکتهای فلزی و قابل مشاهده |
| استحکام | شکنندهتر، نیاز به مراقبت بیشتر | بسیار مقاوم و دوام بالا |
| هزینه | گرانتر | مقرون به صرفهتر |
| مدت زمان درمان | ممکن است کمی طولانیتر باشد | معمولاً زمان درمان کوتاهتر |
| احتمال تغییر رنگ | کشهای نگهدارنده ممکن است تغییر رنگ دهند | کشهای فلزی رنگ نمیگیرند |
| مناسب برای حساسیت به فلز | بله (در موارد خاص) | خیر |
نکات مهم برای موفقیت در درمان ارتودنسی سرامیکی
- بهداشت دهان و دندان را به دقت رعایت کنید.
- از مصرف غذاها و نوشیدنیهای رنگی و چسبناک پرهیز کنید.
- به موقع به جلسات تنظیم و معاینه مراجعه کنید.
- در صورت شکستن یا شل شدن براکتها، سریعاً به دندانپزشک مراجعه کنید.
- پس از پایان درمان، ریتینر (نگهدارنده) را طبق دستور پزشک استفاده کنید تا نتیجه حفظ شود.