عفونت لثه

عفونت لثه زمانی به وجود می‌آید که تعداد باکتری‌های دهان افزایش پیدا کند و لثه نتواند با آن‌ها مقابله کند. این روند معمولاً از یک التهاب ساده شروع می‌شود و اگر ادامه پیدا کند به عفونت تبدیل می‌شود.

روند ایجاد عفونت، مرحله‌به‌مرحله

1. تشکیل پلاک: پلاک روی دندان جمع می‌شود.
2. سفت شدن پلاک: اگر تمیز نشود، به جرم تبدیل می‌شود.
3. تحریک لثه: جرم در کنار لثه باعث التهاب اولیه می‌شود.
4. باز شدن فضای لثه: التهاب باعث ایجاد فاصله بین دندان و لثه می‌شود.
5. تجمع باکتری در عمق: باکتری‌ها وارد این فضا می‌شوند و شرایط عفونت ایجاد می‌شود.

شدت عفونت چطور تغییر می‌کند؟

• ممکن است سطحی باشد و فقط لبه لثه را درگیر کند.
• در موارد شدیدتر می‌تواند به بافت‌های عمیق‌تر برسد.
• سرعت پیشرفت آن به میزان باکتری، بهداشت دهان و قدرت سیستم ایمنی بستگی دارد.

علائم عفونت لثه

از کجا بفهمیم بیماری لثه داریم؟ علائم عفونت لثه به‌تدریج ظاهر می‌شوند و از التهاب ساده شروع شده و در صورت رسیدگی نکردن، به عفونت عمیق تبدیل می‌شوند.

۱.علائم اولیه (شروع التهاب و آغاز عفونت)

• قرمزی و ورم لثه: لثه متورم و پرخون، کمی دردناک
• خونریزی هنگام مسواک یا نخ دندان: نشان‌دهنده تحریک بافت لثه توسط پلاک
• بوی بد دهان که سریع برمی‌گردد: ناشی از فعالیت باکتری‌ها و گیر افتادن مواد غذایی
• حساسیت خفیف لبه لثه: ناراحتی هنگام خوردن غذاهای گرم، سرد یا تند

۲. علائم مرحله عفونت فعال

• درد مداوم یا ضربانی: حتی بدون غذا خوردن
• ترشح چرک: طعم شور یا تلخ در دهان، معمولاً همراه ورم
• ورم موضعی اطراف یک دندان: برآمدگی کوچک و مشخص
• احساس فشار یا نبض‌زدن: تلاش بدن برای تخلیه چرک
• تب خفیف: در مواردی که عفونت شدت گرفته یا گسترده شده باشد.

۳. علائم پیشرفت عفونت (مرحله خطرناک‌تر)

• لقی خفیف دندان: نشان‌دهنده آسیب به بافت نگه‌دارنده و شروع تحلیل استخوان
• عقب‌رفتگی لثه در ناحیه درگیر: دندان بلندتر از قبل دیده می‌شود.
• ایجاد کیسه لثه (Pocket): فضای عمیق بین دندان و لثه که چرک در آن جمع می‌شود.

علت‌های اصلی عفونت لثه و عوامل تشدیدکننده

• تجمع پلاک و جرم: پلاک روی دندان اگر پاک نشود، به جرم سفت تبدیل می‌شود و لثه را تحریک می‌کند.
• التهاب مزمن لثه: التهاب طولانی‌مدت بدون درمان می‌تواند به عفونت تبدیل شود.
• گیر افتادن غذا بین دندان‌ها: باقی‌ماندن غذا محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها ایجاد می‌کند.

عوامل تشدیدکننده و سرعت‌دهنده عفونت

• بهداشت ضعیف دهان: مسواک نزدن منظم، نخ دندان نکشیدن یا مسواک زدن شتاب‌زده
• سیگار و دخانیات: جریان خون لثه کاهش می‌یابد و دفاع طبیعی لثه ضعیف می‌شود.
• کاهش قدرت سیستم ایمنی: استرس، کم‌خوابی، بیماری‌های مزمن یا مصرف برخی داروها
• خشکی دهان: کاهش بزاق باعث دفع ضعیف باکتری‌ها می‌شود.
• پرکردگی یا ترمیم نامناسب دندان: لبه‌های ناصاف باعث تجمع پلاک و جرم می‌شوند.
• بیماری‌های زمینه‌ای: دیابت کنترل‌نشده یا تغییرات هورمونی در بارداری و یائسگی

انواع عفونت لثه

عفونت لثه فقط یک نوع نیست و بسته به شدت و محل درگیری، شکل‌های مختلفی دارد. شناخت نوع عفونت به شما کمک می‌کند درمان مناسب را انتخاب کنید.

۱. ژنژیویت

• ویژگی‌ها: التهاب سطحی لثه، بدون آسیب به استخوان یا بافت عمیق
• نشانه‌ها: قرمزی، ورم، خونریزی هنگام مسواک یا نخ دندان
• قابلیت درمان: معمولاً با رعایت بهداشت و جرم‌گیری ساده قابل کنترل است.

۲. پریودنتیت

• ویژگی‌ها: عفونت عمیق‌تر که بافت نگهدارنده دندان و استخوان را درگیر می‌کند.
• نشانه‌ها: عقب‌رفتگی لثه، تشکیل پاکت لثه، لقی دندان و گاهی درد
• پیامد: اگر درمان نشود، می‌تواند باعث از دست رفتن دندان شود.

۳. آبسه لثه

• ویژگی‌ها: جمع شدن چرک در لثه بدون درگیری ریشه دندان
• نشانه‌ها: ورم موضعی، درد شدید، ترشح چرک و بوی بد دهان
• درمان: نیاز به تخلیه توسط دندان‌پزشک و کنترل عفونت دارد.

۴. آبسه پریودنتال

• ویژگی‌ها: آبسه‌ای که در پاکت‌های عمیق لثه و اطراف ریشه دندان ایجاد می‌شود.
• نشانه‌ها: درد شدید، ورم قابل مشاهده، تب خفیف، لقی دندان
• تفاوت با آبسه لثه: محل ایجاد عمیق‌تر و معمولاً با آسیب استخوان همراه است.

۵. عفونت اطراف دندان عقل نیمه‌نهفته

• ویژگی‌ها: وقتی دندان عقل به‌طور کامل بیرون نیامده یا کج رشد کرده باشد، لثه اطراف آن مستعد عفونت می‌شود.
• نشانه‌ها: درد، تورم، چرک، بوی بد دهان و مشکل در باز کردن دهان
• پیامد: اگر درمان نشود، ممکن است باعث گسترش عفونت به دندان‌های مجاور و بافت لثه شود.

شناخت نوع عفونت لثه باعث می‌شود روش درمان مناسب و پیشگیری از عوارض جدی انتخاب شود. برخی انواع، سطحی و قابل درمان خانگی هستند و برخی نیاز به مراقبت تخصصی دارند.

آیا عفونت لثه خطر دارد؟

عفونت لثه در مراحل اولیه ممکن است خفیف به نظر برسد، اما اگر درمان نشود، می‌تواند پیامدهای جدی محلی و سیستمیک ایجاد کند.

خطرات محلی (دهان)

• پیشرفت به پریودنتیت: التهاب اولیه می‌تواند به بافت نگه‌دارنده دندان و استخوان برسد.
• تحلیل استخوان: با پیشرفت عفونت، استخوان اطراف دندان آسیب می‌بیند و دندان لق می‌شود.
• از دست دادن دندان: درمان‌نشده بودن عفونت می‌تواند باعث افتادن دندان شود.
• آبسه و تورم موضعی: تجمع چرک باعث درد شدید و تورم قابل مشاهده می‌شود.

خطرات سیستمیک (بدن)

• انتشار عفونت: باکتری‌ها می‌توانند از لثه به بافت‌های اطراف یا جریان خون منتقل شوند.
• تأثیر روی بیماری‌های عمومی: افراد مبتلا به دیابت، مشکلات قلبی یا سیستم ایمنی ضعیف ریسک بیشتری دارند.
• بارداری: عفونت لثه می‌تواند احتمال زایمان زودرس یا وزن کم نوزاد را افزایش دهد.

فرق درد عفونت لثه با عفونت ریشه دندان

تشخیص اینکه درد از لثه است یا ریشه دندان، به درمان صحیح کمک می‌کند. این دو نوع درد چند تفاوت کلیدی دارند:

۱. محل درد

• لثه: درد معمولاً در لبه لثه و اطراف دندان احساس می‌شود.
• عفونت ریشه دندان: درد معمولاً در مرکز دندان و اطراف ریشه متمرکز است.

۲. نوع درد

• لثه: درد ضربانی، حساس به لمس و هنگام جویدن غذا
• عفونت ریشه دندان: درد تیز، عمیق و اغلب خودبه‌خود ایجاد می‌شود، گاهی با فشار روی دندان افزایش می‌یابد.

۳. علائم همراه

• لثه: تورم لثه، قرمزی، خونریزی، گاهی ترشح چرک
• عفونت ریشه دندان: حساسیت شدید به گرما یا سرما، گاهی تورم صورت و ایجاد آبسه در ناحیه ریشه

۴. زمان شروع و پیشرفت

• عفونت لثه: به تدریج ایجاد می‌شود و ابتدا خفیف است.
• عفونت ریشه دندان: می‌تواند سرعت و شدت بیشتری داشته باشد، به‌خصوص بعد از پوسیدگی عمیق یا ترک دندان

تشخیص عفونت لثه: دندان‌پزشک چگونه بررسی می‌کند؟

دندان‌پزشک برای تشخیص دقیق عفونت لثه از روش‌های مختلفی استفاده می‌کند تا شدت و نوع مشکل مشخص شود.

۱. معاینه بالینی

• بررسی بافت لثه، رنگ و استحکام آن
• لمس بافت لثه برای بررسی حساسیت و محلی که درد دارد.
• اندازه‌گیری فاصله بین دندان و لثه (عمق پاکت لثه)

۲. عکس‌برداری (رادیوگرافی)

• اشعه ایکس کمک می‌کند میزان تحلیل استخوان اطراف دندان مشخص شود.
• امکان تشخیص آبسه‌های پنهان و عفونت‌های عمیق وجود دارد.

۳. تست‌های تکمیلی در موارد شدید

• آزمایش خون برای بررسی علائم عفونت سیستمیک (در صورت تب یا التهاب شدید)
• بررسی سابقه پزشکی بیمار برای شناسایی عوامل تشدیدکننده

درمان عفونت لثه چگونه انجام می‌شود؟

درمان عفونت لثه بسته به شدت و مرحله عفونت متفاوت است و شامل روش‌های فوری، تخصصی و مکمل خانگی می‌شود.

۱. درمان‌های فوری

• پاک‌سازی و تخلیه اولیه: دندان‌پزشک چرک و پلاک سطحی را از محل عفونت خارج می‌کند.
• دهان‌شویه‌های ضدعفونی‌کننده: برای کاهش جمعیت باکتری‌ها و تسریع بهبود
• کنترل درد و التهاب: استفاده از روش‌های موضعی یا داروهای تجویزی کوتاه‌مدت

۲. درمان‌های تخصصی

• جرم‌گیری: پاک‌سازی عمقی لثه و سطح ریشه دندان
• تخلیه آبسه: برش کوچک برای خارج کردن چرک و کاهش تورم
• درمان ریشه: در صورت درگیری ریشه دندان همراه با لثه
• جراحی لثه یا کشیدن دندان: در موارد شدید که درمان محافظه‌کارانه کافی نیست.

۳. درمان‌های خانگی کمکی

• آب نمک ولرم: شستشوی روزانه برای کاهش باکتری‌ها و التهاب
• کمپرس سرد: کاهش درد و تورم موضعی
• رعایت دقیق بهداشت دهان: مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان
• پرهیز از درمان‌های خانگی شدید یا اشتباه: مانند فشار دادن چرک یا استفاده از محلول‌های نامطمئن

تغذیه مناسب هنگام عفونت لثه

تغذیه مناسب می‌تواند روند بهبود عفونت لثه را تسریع کند و التهاب را کاهش دهد. برخی غذاها مفید و برخی دیگر باید محدود شوند.

غذاهای مفید

• میوه‌ها و سبزیجات تازه: ویتامین C و آنتی‌اکسیدان‌ها به ترمیم بافت کمک می‌کنند.
• غذاهای نرم و قابل جویدن آسان: کاهش فشار روی لثه‌های حساس و ملتهب
• لبنیات کم‌چرب: کلسیم برای تقویت بافت استخوان اطراف دندان مفید است.
• غذاهای پروتئینی سبک: گوشت سفید، تخم‌مرغ و حبوبات برای ترمیم بافت‌ها

غذاهایی که باید محدود شوند

• غذاهای خیلی چسبنده یا شیرین: باعث تجمع پلاک و تحریک لثه می‌شوند.
• غذاهای تند، خیلی گرم یا خیلی سرد: ممکن است التهاب و درد را تشدید کنند.
• نوشیدنی‌های گازدار و اسیدی: مینای دندان و لثه را تحریک می‌کنند.

عفونت لثه چقدر طول می‌کشد خوب شود؟

مدت زمان بهبود عفونت لثه بسته به شدت مشکل و روش درمان متفاوت است. دانستن این زمان به شما کمک می‌کند انتظار واقع‌بینانه داشته باشید.

بهبود با درمان سریع و مناسب

• عفونت سطحی: معمولاً ۷ تا ۱۴ روز با رعایت بهداشت و مراقبت‌های ساده بهبود می‌یابد.
• عفونت متوسط تا پیشرفته: پس از جرم‌گیری، تخلیه آبسه یا درمان تخصصی، ۲ تا ۴ هفته برای کاهش کامل التهاب نیاز است.

بهبود بدون درمان

• التهاب و ناراحتی ممکن است چند هفته طول بکشد.
• احتمال تشدید عفونت و گسترش آن به بافت‌های عمیق‌تر وجود دارد.
• در موارد شدید، بدون درمان ممکن است دندان لق شود یا آبسه گسترش یابد.

آیا عفونت لثه مسری است؟

عفونت لثه به خودی خود یک بیماری مسری نیست، اما برخی عوامل می‌توانند ریسک انتقال باکتری‌ها را افزایش دهند.

• خود عفونت مسری نیست: نمی‌توان با لمس لثه یا بزاق دیگران، عفونت را مستقیم منتقل کرد.
• باکتری‌های عامل پلاک می‌توانند منتقل شوند: با به اشتراک گذاشتن مسواک، قاشق یا لیوان، احتمال رشد پلاک در دهان دیگران افزایش می‌یابد.
• حساسیت افراد متفاوت است: کسانی که بهداشت دهان ضعیف یا سیستم ایمنی ضعیف دارند، بیشتر در معرض عفونت هستند.

این عفونت خودبه‌خود مسری نیست، اما رعایت بهداشت شخصی و جلوگیری از انتقال باکتری‌ها به دیگران مهم است.

ارتباط عفونت لثه با بیماری‌های عمومی

عفونت لثه فقط روی دهان تأثیر نمی‌گذارد؛ پژوهش‌ها نشان می‌دهند که با چندین بیماری عمومی در ارتباط است. کنترل به موقع آن می‌تواند خطرات سیستمیک را کاهش دهد.

۱. دیابت

• التهاب لثه می‌تواند قند خون را کنترل‌نشده‌تر کند.
• افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض عفونت لثه هستند.
• درمان این عفونت می‌تواند به کنترل بهتر قند خون کمک کند.

۲. بیماری‌های قلبی و عروقی

• باکتری‌های لثه ممکن است وارد جریان خون شوند.
• این باکتری‌ها می‌توانند التهاب عروقی ایجاد کنند و ریسک حمله قلبی یا سکته را افزایش دهند.
• کنترل این عفونت به کاهش التهاب سیستمیک کمک می‌کند.

۳. مشکلات سیستم ایمنی

• عفونت مزمن لثه می‌تواند بار اضافی روی سیستم ایمنی ایجاد کند.
• افراد با ضعف سیستم ایمنی بیشتر در معرض گسترش عفونت هستند.

۴. مشکلات بارداری

• عفونت لثه با زایمان زودرس و وزن کم نوزاد مرتبط است.
• کنترل عفونت پیش از و در طول بارداری اهمیت بالایی دارد.

۵. سایر بیماری‌ها

• تحقیقات محدود، ارتباط با آرتریت روماتوئید، بیماری‌های کلیوی و برخی اختلالات تنفسی را نشان داده‌اند.
• پیشگیری و درمان به موقع عفونت می‌تواند بار این ریسک‌ها را کاهش دهد.

هزینه درمان عفونت لثه

هزینه درمان عفونت لثه به شدت مشکل، نوع درمان و تجهیزات دندان‌پزشکی بستگی دارد. این بخش به شما کمک می‌کند برای مراجعه برنامه‌ریزی کنید و نگران هزینه‌های غیرمنتظره نباشید.

۱. هزینه‌های معمول درمان‌های اولیه

• جرم‌گیری ساده: پاک‌سازی پلاک و جرم روی دندان‌ها هزینه نسبتاً پایین، بسته به تعداد دندان‌ها و کلینیک
• دهان‌شویه و مراقبت خانگی: کمک‌کننده و کم‌هزینه
• آنتی‌بیوتیک (در صورت نیاز): بسته به نوع دارو و مدت مصرف

۲. هزینه درمان تخصصی

• جرم‌گیری عمیق و روت پلنینگ: پاک‌سازی زیر لثه و ریشه دندان نیازمند وقت و تخصص بیشتر، هزینه بالاتر
• جراحی لثه یا تخلیه آبسه: برای عفونت‌های شدید هزینه بر اساس پیچیدگی و تعداد جلسات
• کشیدن دندان عفونی (در صورت ضرورت): شامل هزینه بی‌حسی، جراحی و مراقبت بعدی

۳. عوامل مؤثر روی هزینه

• تعداد دندان‌های درگیر
• شدت و عمق عفونت
• نیاز به درمان‌های تکمیلی یا چند جلسه‌ای
• منطقه جغرافیایی و تعرفه کلینیک

چه زمانی باید فوراً به دندان‌پزشک مراجعه کنیم؟

برخی علائم و شرایط نیاز به اقدام فوری دارند تا از پیشرفت عفونت و عوارض جدی جلوگیری شود.

نشانه‌های مراجعه فوری

• تورم شدید یا سریع لثه
• درد غیرقابل تحمل که با مسکن هم کاهش نمی‌یابد.
• ترشح چرک یا بوی بسیار بد دهان
• تب یا احساس بیماری عمومی
• درد یا تورم در فک و صورت که حرکت را محدود می‌کند.
• لق شدن ناگهانی دندان یا عقب رفتن لثه سریع