پر کردن دندان در بارداری

درد یا پوسیدگی دندان در دوران بارداری موضوعی نگران‌کننده برای بسیاری از مادران است. پرسش اصلی معمولاً این است که آیا پر کردن دندان در بارداری برای من و جنینم بی‌خطر است؟ پاسخ کوتاه این است که درمان دندان، از جمله پر کردن، اگر در زمان مناسب و با رعایت اصول ایمنی انجام شود، خطری ندارد.

با این حال، نوع ماده ترمیمی، زمان انجام کار و روش بی‌حسی باید با دقت انتخاب شود تا سلامت مادر و جنین حفظ شود. در ادامه، همه این نکات را مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنیم.

آیا پر کردن دندان در بارداری بی خطر است؟

درمان‌های دندان‌پزشکی از جمله پر کردن دندان‌های پوسیده در دوران بارداری، در بیشتر موارد ایمن و قابل انجام هستند. اما چند نکته باید رعایت شود:

• اگر دندان دچار عفونت یا درد فعال است، درمان فوری لازم است و نباید تا بعد از زایمان به تأخیر بیفتد.
• درمان‌های غیرضروری یا زیبایی (مثل سفید کردن یا لمینیت) بهتر است بعد از بارداری انجام شوند.
• پیش از شروع درمان، دندان‌پزشک باید از وضعیت بارداری و ماه حاملگی آگاه باشد تا زمان و نوع بی‌حسی را متناسب انتخاب کند.

در واقع، خطر اصلی معمولاً از درمان نکردن پوسیدگی ایجاد می‌شود، نه از خود پر کردن دندان.

بر اساس بیانیه‌های رسمی:

• انجمن دندان‌پزشکی آمریکا (ADA) اعلام کرده است که انجام درمان‌های دندان‌پزشکی مانند ترمیم دندان و بی‌حسی موضعی در دوران بارداری ایمن و توصیه‌شده است.
• کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا (ACOG) نیز تأکید می‌کند که درمان‌های ضروری دهان و دندان نباید به بعد از زایمان موکول شوند، زیرا عفونت‌های دهانی درمان‌نشده می‌توانند بر بارداری اثر منفی بگذارند.

Preventive, diagnostic and restorative dental treatment is safe throughout pregnancy.
Local anesthetics with epinephrine (e.g., bupivacaine, lidocaine, mepivacaine) may be used during pregnancy.

بهترین زمان پر کردن دندان در بارداری

زمان انجام درمان دندان‌پزشکی در بارداری اهمیت زیادی دارد:

• سه‌ماهه اول (هفته ۱–۱۲): بهتر است درمان‌های غیرضروری انجام نشود، چون جنین در این مرحله در حال شکل‌گیری اندام‌هاست و حساس‌ترین دوره به داروها و مواد شیمیایی است.
• سه‌ماهه دوم (هفته ۱۳–۲۸): بهترین زمان برای پر کردن دندان محسوب می‌شود. مادر در این دوره معمولاً حالت تهوع شدید ندارد و جنین در مرحله‌ای قرار دارد که ریسک کمترین است.
• سه‌ماهه سوم (هفته ۲۹–۴۰): درمان امکان‌پذیر است اما مادر ممکن است راحتی کمتری روی صندلی داشته باشد و برخی داروها باید با احتیاط استفاده شوند.

چه مواردی نیاز به درمان فوری دندان در بارداری دارند؟

گاهی درمان دندان قابل تعویق نیست و باید در هر مرحله از بارداری انجام شود:

• درد شدید یا عفونت فعال دندان
• پوسیدگی که به پالپ (عصب) رسیده و احتمال آبسه وجود دارد.
• خون‌ریزی یا تورم شدید لثه همراه با درد

در این شرایط، حتی در سه‌ماهه اول، دندان‌پزشک درمان فوری را با رعایت همه نکات ایمنی انجام می‌دهد تا سلامت مادر و جنین حفظ شود.

مواد مورد استفاده برای پر کردن دندان در بارداری

آمالگام (پرکردگی نقره‌ای): بله یا خیر؟

• آمالگام از نقره، قلع، مس و مقدار کمی جیوه ساخته می‌شود.
• جیوه‌ی موجود در آمالگام در دوز کم خطری ندارد، اما در زمان برداشتن یا ترمیم ممکن است بخار جیوه آزاد شود.
• به همین دلیل، بیشتر دندان‌پزشکان در دوران بارداری از آمالگام استفاده نمی‌کنند مگر در شرایط اضطراری.
• اگر نیاز فوری به درمان باشد، پزشک با تهویه مناسب و احتیاط کامل می‌تواند از آن استفاده کند.

نتیجه: آمالگام فقط در مواقع ضروری و با نظر دندان‌پزشک مجاز است.

کامپوزیت (پرکردگی سفید): انتخاب ایمن‌تر

• کامپوزیت‌ها فاقد جیوه هستند و ظاهر طبیعی‌تری دارند.
• ترکیبات شیمیایی آن‌ها در بدن جذب نمی‌شود و برای جنین بی‌خطر است.

تنها نکته: هنگام پرکردن، بوی مواد رزینی ممکن است کمی آزاردهنده باشد، بهتر است تهویه مطب مناسب باشد.

بنابراین در دوران بارداری، کامپوزیت بهترین گزینه برای ترمیم دندان است.

پر کردن دندان با لیزر در بارداری

• درمان با لیزر برای زنان باردار بی‌خطر است.
• این روش با نور و بدون تماس شیمیایی مستقیم کار می‌کند.
• لیزر معمولاً باعث کاهش درد و نیاز کمتر به بی‌حسی می‌شود.
• فقط باید از دستگاه‌هایی با گرمای زیاد یا صدای بلند پرهیز شود تا مادر احساس ناراحتی نکند.

بی‌حسی دندان در بارداری آیا خطرناک است؟

• بیشتر داروهای بی‌حسی که در دندان‌پزشکی استفاده می‌شوند، برای زنان باردار بی‌خطرند.
• بی‌حسی موضعی باعث بی‌حسی فقط در محل درمان می‌شود و وارد جریان خون در حد خطرناک نمی‌گردد.
• انجام درمان بدون بی‌حسی، به‌دلیل استرس و درد، ممکن است برای مادر و جنین مضرتر از تزریق بی‌حسی باشد.
• استفاده از بی‌حسی با دوز مناسب، بی‌خطرتر از تحمل درد است.

نکات مهم قبل از تزریق بی‌حسی در دوران بارداری

• حتی در ماه‌های اول حتماً پزشک را از بارداری مطلع کنید. 
• در صورت داشتن فشار خون بالا، دیابت بارداری یا حساسیت دارویی، پزشک باید دوز را تنظیم کند.
• قبل از تزریق، غذا بخورید تا افت قند خون یا سرگیجه پیش نیاید.
• هنگام تزریق، نفس عمیق بکشید و آرام باشید؛ استرس باعث تپش قلب و فشار روی جنین می‌شود.
• اطلاع‌رسانی دقیق به دندان‌پزشک و انتخاب زمان مناسب، کلید یک درمان ایمن است.

آیا رادیوگرافی دندان در بارداری خطر ناک است؟

دوز اشعه بسیار کم است: رادیوگرافی دندان نسبت به سایر روش‌های تصویربرداری (مثل سی‌تی اسکن یا اشعه ایکس شکم) مقدار بسیار کمی اشعه دارد. این مقدار، به طور معمول تأثیر قابل توجهی روی جنین ندارد.

• سه‌ماهه اول حساس‌تر است: در ۳ ماهه اول، اندام‌های جنین در حال شکل‌گیری هستند، بنابراین پزشکان فقط در صورت نیاز فوری و اورژانسی اقدام به گرفتن عکس می‌کنند.
• نوع و تعداد عکس مهم است: معمولاً دندان‌پزشک تنها به تعداد ضروری عکس می‌گیرد و از روش‌های دیجیتال استفاده می‌کند تا دوز اشعه کاهش یابد.
• محدودیت در زاویه و فاصله: تکنیک صحیح گرفتن عکس و فاصله مناسب از بدن مادر، به کاهش تابش غیرضروری کمک می‌کند.
• تأثیر بر مادر: خطر مستقیم برای مادر بسیار کم است و بیشتر نگرانی مربوط به جنین است، بنابراین رعایت توصیه پزشک کافی است.

بنابراین رادیوگرافی دندان در دوران بارداری با رعایت اصول ایمنی و دقت دندان‌پزشک بی‌خطر است و نیازی به نگرانی جدی نیست.

مراقبت‌های قبل و بعد از پر کردن دندان در بارداری

مراقبت های قبل از پر کردن دندان:

• بهداشت دهان: مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان تا حد امکان التهاب و پوسیدگی را کاهش می‌دهد.

• مشاوره با دندان‌پزشک: اطلاع دقیق از هفته بارداری، داروهای مصرفی و سابقه بیماری‌ها برای انتخاب روش درمان و ماده مناسب ضروری است.
• تغذیه مناسب: مصرف کمتر شیرینی و میان‌وعده‌های اسیدی قبل از مراجعه به دندان‌پزشک، محیط دهان را سالم‌تر نگه می‌دارد.

مراقبت های بعد از پر کردن دندان:

• کنترل درد و تورم: در صورت نیاز می‌توان از داروهای مجاز دوران بارداری استفاده کرد.
• رعایت بهداشت دهان: مسواک زدن و استفاده از دهان‌شویه‌های بی‌خطر به پیشگیری از پوسیدگی‌های جدید کمک می‌کند.
• مراقبت از ترمیم: از جویدن مواد سفت یا چسبناک روی دندان پر شده تا چند ساعت اول خودداری کنید.

توصیه‌های دندان‌پزشک:

• مراجعه منظم به دندان‌پزشک برای بررسی سلامت ترمیم و لثه‌ها ضروری است.
• در صورت بروز درد غیرمعمول یا حساسیت طولانی‌مدت، سریعاً با دندان‌پزشک مشورت کنید.
• رعایت نکات ساده قبل و بعد از درمان، احتمال عفونت یا آسیب به ترمیم را به حداقل می‌رساند.

درمان نکردن دندان پوسیده در بارداری چه عواقبی دارد؟

خطرات برای مادر:

• درد شدید و مزمن: پوسیدگی درمان‌نشده می‌تواند باعث درد مداوم و اختلال در خواب و تغذیه شود.
• عفونت و آبسه: گسترش پوسیدگی به پالپ یا بافت‌های اطراف ممکن است منجر به عفونت شود و در موارد شدید نیاز به مصرف آنتی‌بیوتیک یا درمان اورژانسی داشته باشد.
• مشکلات تغذیه‌ای و کاهش کیفیت زندگی: درد و حساسیت دندان می‌تواند باعث کاهش اشتها و کاهش مصرف مواد مغذی مهم شود.

تأثیر بر جنین:

• استرس مادر: درد و عفونت می‌تواند استرس و التهاب در بدن مادر ایجاد کند که ممکن است بر سلامت جنین اثر بگذارد.
• نیاز به داروهای اورژانسی: درمان‌های اضطراری با آنتی‌بیوتیک یا داروهای مسکن ممکن است محدودیت‌های ایمنی داشته باشند، در حالی که پیشگیری از مشکل با درمان به موقع، ریسک را کاهش می‌دهد.

نکته: درمان پوسیدگی در زمان مناسب، حتی در دوران بارداری، از بسیاری از مشکلات جدی مادر و جنین جلوگیری می‌کند و هزینه و استرس را کاهش می‌دهد.

پر کردن دندان بعد از زایمان و در دوران شیردهی

ایمنی درمان بعد از زایمان:

• بعد از زایمان، تقریباً هیچ محدودیتی برای پر کردن دندان وجود ندارد و درمان‌ها با آزادی بیشتری انجام می‌شوند.
• زمان پس از زایمان مناسب برای درمان‌های طولانی‌تر یا زیبایی است که در دوران بارداری محدودیت داشتند.

تأثیر داروها و بی‌حسی بر شیر مادر:

• اکثر بی‌حسی‌های موضعی و داروهای مسکن کوتاه‌مدت که در دندان‌پزشکی استفاده می‌شوند، تأثیر قابل توجهی بر شیر مادر ندارند.
• توصیه می‌شود برای اطمینان، پس از تزریق بی‌حسی یا مصرف دارو، ۲–۳ ساعت قبل از شیردهی صبر شود تا دارو به حداقل برسد.
• در صورت مصرف داروهای تجویزی قوی‌تر، دندان‌پزشک با پزشک مادر مشورت می‌کند تا ایمنی شیر و نوزاد تضمین شود.

نکته:

• پر کردن دندان بعد از زایمان راحت‌تر است و مادر استرس کمتری دارد.
• رعایت بهداشت دهان و مراقبت‌های پس از درمان همچنان مهم است تا دوام پرکردگی افزایش یابد.

در نتیجه دوران پس از زایمان، بهترین فرصت برای درمان‌های دندان‌پزشکی کامل و بدون محدودیت است، اما رعایت نکات مربوط به دارو و بی‌حسی برای مادر شیرده همچنان ضروری است.